Magazyn Transport i Spedycja
Pobierz darmowe poradniki
  • Rynek Używanych Ciągników Siodłowych
    Format: pdf -
    Pobierz plik
  • Mapa producentów i dystrybutorów naczep i zabudów
    Format: pdf - 3,84 MB
    Pobierz plik
  • [Dodatek] Monitoring pojazdów GPS
    Format: pdf - 1,84 MB
    Pobierz plik
Pokaż więcej raportów


Trans&Log 2017

To warto wiedzieć: zajęcie przez komornika środka transportu

To warto wiedzieć: zajęcie przez komornika środka transportu

Zajęcie rzeczy przez komornika sądowego jest silnie ingerującym w prawo własności sposobem egzekucji, lecz często stanowi jedyną skuteczną możliwość wyegzekwowania należności. Sprawdźmy, jakie są najistotniejsze elementy związane z prowadzeniem postępowania egzekucyjnego z ruchomości przeciwko przedsiębiorstwu transportowemu.

Skierowanie egzekucji do środków transportowych będących własnością przedsiębiorstwa bądź przedmiotem leasingu jest częste, lecz kwestie dotyczące zajęcia i odebrania pojazdu są mało znane. To uniemożliwia podjęcie odpowiednich działań prawnych, zarówno przez dłużnika, jak i wierzyciela.

Leasing nie chroni przed zajęciem

Egzekucja z ruchomości jest szczególnie dotkliwa i uciążliwa dla przedsiębiorstwa branży TSL. Komornik zajmujący środek transportu może uniemożliwić prowadzenie działalności, co spowoduje pogłębienie niewypłacalności. Dzięki elektronicznemu dostępowi do systemu CEPIK oraz ustawowemu obowiązkowi leasingodawców do udzielania żądanych przez organ egzekucyjny informacji komornik doskonale wie, jaką flotą dysponuje przedsiębiorca.

Zarówno właściciele firm, jak i zarządzający transportem w większości mają mylne przekonanie, że pojazd użytkowany na podstawie umowy leasingowej lub obarczony zastawem bankowym nie podlega zajęciu i odebraniu. Z punktu widzenia komornika nie ma to jednak znaczenia. Odpowiednie zastosowanie instytucji zajęcia praw majątkowych czyni taką egzekucję możliwą i skuteczną.

Aby chronić swój interes, banki i firmy leasingowe po zajęciu komorniczym, gdy umowa na to zezwala, nagminnie wypowiadają umowy kredytu bądź leasingu, jednocześnie składając powództwo lub wniosek o wydanie im zajętego pojazdu.

Skutek jest ten sam – przedsiębiorstwo traci możliwość wykonywania działalności. Instytucja zabezpieczona na pojeździe ma również możliwość zaspokojenia swojego roszczenia z kwoty uzyskanej ze sprzedaży egzekucyjnej.

W tym miejscu należy podkreślić wagę prowadzenia ciągłych profesjonalnych negocjacji między wierzycielem a dłużnikiem. Komornik zawsze, na wniosek wierzyciela, jest obowiązany do odstąpienia od czynności.

Fizyczny dostęp

Komornik sądowy może zająć pojazd, do którego ma fizyczny dostęp. „Papierowe” zajęcia przesłane do Starostwa Powiatowego i dłużnika są nieważne i nie wywołują skutków prawnych, należy jednak pamiętać o konieczności zaskarżenia owej czynności. Prawidłowe zajęcie następuje wyłącznie na wniosek wierzyciela przez wpisanie pojazdu do protokołu i oznaczenie znakiem zajęcia.

Czynność wywołuje skutki prawne od chwili podpisania protokołu przez komornika. Należy pamiętać, iż zajęcie i odebranie pojazdu to dwie różne instytucje. Odebranie pojazdu powinno być wyjątkiem od reguły, która mówi o pozostawieniu zajętej ruchomości pod dozorem aktualnego użytkownika/posiadacza. Skutecznemu zaskarżeniu podlega zaś czynność bezpodstawnego odebrania ruchomości, np. przez odholowanie pojazdu i umieszczenie go na parkingu strzeżonym. Owe zaskarżenie może uchronić dłużnika przed ponoszeniem kosztów związanych z odebraniem i przechowywaniem pojazdu.

Wydatki związane z prowadzeniem postępowania 

Zgodnie z ustawą o komornikach sądowych i egzekucji, organ egzekucji sądowej może uzależnić dokonanie każdej czynności od wpłacenia przez wierzyciela zaliczki na pokrycie kosztów związanych z czynnością, np. koszt lawety i parkingu strzeżonego. Wydatki związane z prowadzeniem postępowania egzekucyjnego nigdy nie obciążają komornika, do ich pokrycia zobowiązany jest dłużnik lub – jeśli egzekucja okazała się całkowicie bezskuteczna – wierzyciel. Wpłacona zaliczka zabezpiecza komornika przed stratą finansową, jeśli ruchomość się nie sprzeda lub wierzyciel dojdzie do porozumienia z dłużnikiem. Sztab prawników z Kancelarii Transportowej Legaltrans doprowadził do zawarcia ponad 100 ugód, które zaoszczędziły tysiące złotych zarówno wierzycielowi, jak i dłużnikowi.

Po dokonaniu zajęcia właściciel traci prawo do rozporządzania mieniem. Warto wiedzieć, że sprzedaż lub darowizna pojazdu nie ma wpływu na możliwość spieniężenia w drodze licytacji.

Mimo wielu kontrowersji komornik nie jest umocowany do badania, kto jest właścicielem ruchomości w chwili zajęcia. Co prawda, większość komorników postępuje racjonalnie i ogranicza się do pojazdów ujawnionych w rejestrach jako własność dłużnika, aczkolwiek na formalny wniosek wierzyciela komornik jest obowiązany do zajęcia każdej wskazanej ruchomości. Znane są przypadki zajęcia i odebrania dozoru nad zestawem wraz z jednostką transportową. Zabór jednostki transportowej lub zajęcie pojazdu stanowiącego własność osoby trzeciej nie jest czynnością bezprawną, lecz naruszającą prawo własności. Obowiązkiem dłużnika jest złożenie do protokołu zajęcia pisemnego lub ustnego oświadczenia o osobie faktycznego właściciela rzeczy, który może dochodzić swoich praw w sądzie.

Co w przypadku zajęcia mienia

W sytuacji, gdy nastąpiło zajęcie mienia nienależącego do dłużnika, lecz do osoby trzeciej, np. użyczonej naczepy lub ładunku, należy w nieprzekraczalnym terminie 30 dni wystąpić z powództwem o zwolnienie ruchomości spod zajęcia do właściwego sądu. Komornik jest obowiązany wstrzymać się od sprzedaży aż do chwili rozpatrzenia wszelkich spraw związanych z rzeczą. Sprzedaż ruchomości przed uprawomocnieniem się zajęcia jest niedopuszczalna i jest to działanie wprost sprzeczne z przepisami prawa.

Podkreślenia wymaga fakt, iż każde naruszenie prawa własności dłużnika lub osoby trzeciej wymaga od nich aktywnego działania i zastosowania odpowiedniej normy, aby uchronić się przed utratą majątku. Optymalną sytuacją zarówno dla wierzyciela, jak i dla dłużnika jest korzystanie z profesjonalnego pełnomocnika posiadającego rozległą wiedzę o postępowaniu komorniczym od chwili wszczęcia postępowania do jego zakończenia.

Co więcej, wierzyciel powinien systematycznie kontrolować pracę komornika, aby mieć pewność, że realizuje on swoje obowiązki w należyty sposób.

Kolejnym etapem egzekucji ze środków transportowych jest ustalenie ich wartości. Przepisy polskiego prawa postępowania egzekucyjnego będącego częścią procedury cywilnej wyraźnie wskazują, iż komornik może ustalić wartość przedmiotów, jeśli posiada wiedzę specjalistyczną.

Wątpliwość nasuwa się sama. Gdy komornik samodzielnie oszacuje wartość zajętego pojazdu, wierzycielowi i dłużnikowi przysługuje skarga, której wniesienie skutecznie uniemożliwi sprzedaż rzeczy, a komornika zobowiąże do powołania biegłego sądowego celem ustalenia wartości rzeczy. Sprzedaż ruchomości na licytacji po zaniżonej cenie prowadzi do powstania szkody zarówno po stronie wierzyciela, jak i dłużnika. Znane są przypadki, gdy uzyskana kwota z licytacji pozwoliła jedynie zaspokoić koszty przechowywania odebranej ruchomości, co było do uniknięcia, gdyby dłużnik lub wierzyciel przyjęli aktywną postawę w toczącej się sprawie.

Licytacja u komornika

Jest to publiczna forma sprzedaży, atrybut niezwykle istotny, którego naruszenie prowadzi do unieważnienia lub odwołania licytacji. Do prawidłowo ogłoszonego przetargu może przystąpić każda osoba fizyczna i prawna, z wyłączeniem dłużnika, komornika, ich małżonków, dzieci, rodziców i rodzeństwa, osób obecnych na licytacji w charakterze urzędowym oraz licytant, który nie wykonał warunków poprzedniej licytacji.

Jeśli cena zajętej ruchomości przekracza 5000 zł, należy wpłacić wadium w wysokości 1/10 ceny oszacowania. Cena wywołania na pierwszym terminie licytacji to 75% wartości oszacowania; na drugim terminie licytacji 50% wartości oszacowania. Przepisy nie zezwalają na wyznaczenie trzeciego terminu licytacji – po dwóch próbach sprzedaży zajęcie wygasa z mocy prawa, co powinno być stwierdzone postanowieniem. Po tym dłużnik może swobodnie dysponować ruchomością.

Podsumowując, postępowanie egzekucyjne prowadzone przez komornika niesie wiele zagrożeń dla przetrwania borykającego się z problemami finansowymi przedsiębiorstwa, jednakże często okazuje się jedynym skutecznym sposobem odzyskania pieniędzy od nierzetelnego kontrahenta. Bierna postawa przy egzekucji z ruchomości, jak i każdej innej, przyniesie straty zarówno po stronie wierzyciela, jak i dłużnika, a także może naruszyć prawo własności osób trzecich. Dłużnicy powinni na każdym etapie weryfikować, czy ich prawa nie są naruszane. Natomiast wierzyciele muszą być świadomi, iż bez szerokiej znajomości prawa egzekucyjnego szanse na odzyskanie pieniędzy zdecydowanie maleją.

Autorem tekstu jest Maciej Broński, prawnik, specjalista ds. postępowania egzekucyjnego Kancelarii Transportowej LEGALTRANS.

Tekst ukazał się w magazynie Transport i Spedycja, wyd. 3/2018.

Co otrzymasz po podaniu adresu e-mail?

  • dostęp do wszystkich treści na stronie magazyn-tis.pl,
  • cotygodniową porcję newsów i inspiracji, czyli newsletter magazynu Transport i Spedycja
  • informacje o wydarzeniach organizowanych przez magazyn Transport i Spedycja,

Dziękujemy za docenienie!

Administratorem Twoich danych osobowych jest Forum Media Polska spółka z o.o., ul. Polska 13, 60-595 Poznań (dalej: My). Będziemy przetwarzać powyższe dane w celach marketingowych. Przysługuje Ci prawo do cofnięcia zgody na komunikację z naszej strony w każdym czasie. Możesz to łatwo uczynić, dzwoniąc na 61 66 55 800 lub poprzez przesłanie maila na adres: bok@forum-media.pl.

Zgadzam się na kontakt ze strony wydawnictwa Forum Media Polska sp. z o.o. drogą elektroniczną i telefoniczną w celach marketingowych, w szczególności w celu przedstawiania sprofilowanej oferty produktów i usług wydawnictwa lub jego partnerów.

Tagi: #dokumentacja, #leasing, #odpowiedzialność

Przeczytaj także:

Partnerzy 
strategiczni:
Partnerzy
merytoryczni:
2015 @ FORUM MEDIA POLSKA Sp. z o.o.
Zdjęcia udostępnia fotolia.pl